NHẶT HOA TRÊN NET/LUẬT BẰNG TRẮC TRONG THƠ LỤC BÁT

LUẬT BẰNG TRẮC TRONG THƠ LỤC BÁT - PHẠM ĐỨC NHỈ

LUẬT BẰNG TRẮC TRONG THƠ LỤC BÁT

 

Người làm thơ Đường Luật phải biết và chấp nhận bó mình trong niêm luật vần đối của nó. Thơ lục bát chỉ có luật, vần nên thi sĩ không bị niêm, đối “kềm kẹp”. Trong bài viết ngắn này tôi chỉ bàn về luật.

 

Đọc xong chắc có người thắc mắc “Sao tui đọc sách và những bài viết trên mạng thấy luật bằng trắc trong thơ lục bát cũng rườm rà, rắc rối lắm mà sao ông viết lại đơn giản quá vậy? Có ‘ăn bớt’ không đó cha nội?”

 

Câu trả lời của tôi:

 

Sau một thời gian dài làm thơ lục bát nhiều thi sĩ đã “vượt rào”, phớt lờ luật tắc. Độc giả mới đầu còn thấy lạ lạ, kỳ kỳ. Đọc riết rồi thấy cũng “ổn” nên bảo nhau “Không có gì mà ầm ĩ”. Dần dà một vài luật tắc rườm rà đó “tuân theo cũng được mà phớt lờ cũng không sao”. Đó là quy luật tiến hóa của thi ca.

 

Vì thế ở đây tôi chỉ nói đến những điểm luật cốt yếu – ở thời điểm này mà không tuân thủ thì bài thơ sẽ bị chê là  “mất tính lục bát”.

 

1/

 

Chữ thứ 6 câu lục, chữ thứ 6 và chữ thứ 8 câu bát phải là thanh bằng.

 

2/

 

Chữ thứ 4 câu bát phải là thanh trắc.

 

Mười chữ còn lại thì tự do - bằng cũng được mà trắc cũng không sao.

 

3/

 

Nếu chữ thứ 6 của câu bát thanh huyền (dấu huyền) (thí dụ 1) thì chữ thứ 8 phải thanh ngang (không dấu) và ngược lại (thí dụ 2).

 

Thí Dụ 1:

 

Ba đi Hà Giang mua chè

Kêu con lên giúp đem về Hà Nam

 

Trong thí dụ này tôi “chơi nổi”, chọn 10 chữ còn lại toàn là thanh bằng. Nếu bạn không thích thì tự do thay đổi.

 

Thí dụ 2:

 

Bác Cả bán sáu mẫu vườn

Để lại một mẫu chú Hương cất nhà

 

Ở đây tôi chọn 10 chữ còn lại là thanh trắc. Dĩ nhiên, bạn cũng có toàn quyền thay đổi.

 

Luật bằng trắc của lục bát chỉ có thế. Bạn chỉ cần để ý 4 chữ (in đậm) – 3 bằng một trắc - thì thơ lục bát của bạn luật sẽ vững như bàn thạch.

 

Phạm Đức Nhì

nhidpham@gmail.com

 

CHÚ THÍCH:

 

1/ Trong trang Lục Bát Việt Nam trên Facebook có bài thơ Nước Mắt Ngày Gặp Lại của Thanh Tu có 2 câu:

 

Hôm nay mình gặp lại nhau
Ôm chặt bạn mà nỗi đau nhói lòng

 

Với luật thơ lục bát hiện hành thì nó phạm luật (chữ “mà” phải chuyển thành chữ khác có thanh trắc mới đúng). Với con mắt người bình thơ như tôi thì bài thơ thất bại một cách oan uổng; ý tứ có hay tôi cũng ngoảnh mặt làm ngơ. Nhưng biết đâu mấy chục năm nữa cách nhìn nhận luật thơ phóng khoáng hơn, bài Nước Mắt Ngày Gặp Lại (hay những bài phạm lỗi tương tự) sẽ được bình phẩm một cách cởi mở hơn.

NHẶT HOA TRÊN NET/ BÀI THƠ KHÔNG THỂ QUÊN

Hai bài thơ không thể quên 

 

Dinh Độc Lập

Xin giới thiệu hai bài thơ về Sai gòn và Miền Nam Việt Nam (VNCH) không thể nào quên trong tâm trí đám học trò Miền Nam trước năm 1975 như bản thân tôi.  Tôi nói “không thể nào quên” vì các Cô giáo, Thầy giáo bậc Tiểu học cho học trò học thuộc nằm lòng hai bài này để lên trả bài trong lớp học lấy điểm.

Có lẽ quý vị niên trưởng cũng không quên (nếu các vị còn tỉnh táo, chưa bị dính “Ao-dai-mơ?!”) hai bài thơ như vầy…

 Trần Văn Giang

* 

  

  

  

1-Sài Gòn 

Sài Gòn có bến Chương Dương, 

Có Dinh Độc Lập, có đường Tự Do, 

Phường Chợ Quán, khóm Cầu Kho, 

Bến xe Lục Tỉnh, con đò Thủ Thiêm, 

Ô tô buýt chạy khắp miền, 

Vườn chơi có Thảo Cầm Viên, Tao Đàn... 

Bến Thành đã tiếng tăm vang, 

Chợ Cầu Ông Lãnh lại càng nên đi... 

Xe đò, xe máy, tắc-xi, 

Bình Tây, Khánh Hội ngại gì xa xôi! 

Chánh Hưng, Phú Nhuận đây rồi, 

Thị Nghè, Tân Định nhiều nơi còn chờ... 

Trải bao thay đổi đến giờ, 

Khắp nơi đã rợp bóng cờ vinh quang, 

Sài Gòn, thủ phủ Việt Nam, 

Mai ngày kiến thiết, mở mang còn nhiều. 

 Bảo Vân 

 

Xe Thổ Mộ 

    

2-Tôi yêu tiếng Việt miền Nam 

 

Tôi yêu tiếng Việt miền Nam, 

Yêu con sông rộng, yêu hàng dừa cao. 

Yêu xe thổ mộ xôn xao 

Trên đường khúc khuỷu đi vào miền quê. 

Tôi yêu đồng cỏ nắng se, 

Nhà rơm trống trải, chiếc ghe dập dềnh. 

Tôi yêu nắng lóa châu thành, 

Trận mưa ngắn ngủi, gió lành hiu hiu. 

Nơi đây tôi mến thương nhiều, 

Miền Nam nước Việt mỹ miều làm sao! 

Xa xôi hằng vẫn ước ao 

Vào thăm vựa lúa xem sao, hỡi mình! 

Chừ đây tình đã gặp tình, 

Tưởng như trong đại gia đình đâu xa. 

Người xem tôi tựa người nhà, 

Người kêu thân mật tôi là: Thầy Hai! 

Đồng bào Nam Việt ta ơi! 

Tôi yêu cặp mắt làn môi thiệt thà. 

Nước non vẫn nước non nhà, 

Bắc Nam xa mấy vẫn là anh em! 

 Bàng Bá Lân 

  

Trần Văn Giang (st)

NHẶT HOA TRÊN NET (MÁY KARAOKE ĐẦU TIÊN)

Cha đẻ máy karaoke: 'Chưa từng nghĩ đó là một phát minh'

---

Ông Inoue và chiếc máy karaoke đầu tiên trên thế giới - Ảnh: AFP

Juke 8, máy karaoke đầu tiên của thế giới, sẽ đón sinh nhật thứ 50 vào năm tới. Sự xuất hiện của karaoke đã làm thay đổi cuộc đời của nhiều người, thỏa mãn ước mơ muốn hát của đại chúng dù rằng không phải lúc nào cũng lọt tai người nghe.

Nếu đăng ký bản quyền Juke 8, ông Inoue có thể đã kiếm được ít nhất 100 triệu USD tiền bản quyền chỉ tính riêng trong năm 2019, theo báo South China Morning Post (SCMP).

"Tôi nghĩ phát minh phải là một thứ gì đó ghê gớm lắm, với mọi thứ đều bắt đầu từ con số 0. Tôi chỉ lắp ráp các linh kiện điện tử có sẵn vào lúc đó nên chưa bao giờ tôi nghĩ karaoke là một phát minh", ông Inoue giãi bày.

Ở tuổi 80, ông Inoue chia sẻ mình chưa bao giờ hối tiếc vì đã không đăng ký bản quyền cho phát minh của mình. Thay vào đó, ông vui vẻ kể lại câu chuyện đã tạo ra máy karaoke ra sao.

Inoue từ bỏ công việc văn phòng sau 8 tháng dù rất vất vả để có được một tấm bằng đàng hoàng. Chàng trai trẻ theo đuổi đam mê và trở thành một tay trống trong một ban nhạc dù chẳng thể đọc được nốt nào trên bản nhạc.

Inoue nói đó là khoảng thời gian tuyệt vời nhưng ông dần nhận ra sẽ chẳng thể nào trở thành một người có tầm ảnh hưởng cho dù là một tay trống giỏi.

Một ngày nọ, một doanh nhân ở Kobe đến gặp Inoue và yêu cầu ban nhạc của ông chơi một số bài tủ của mình và thu âm chúng để mang về luyện tập cho một bữa tiệc công ty.

Inoue đã nảy ra ý tưởng kinh doanh từ đó: tạo ra một máy phát giai điệu các bài hát phổ biến, ai muốn sử dụng phải bỏ tiền xu vào.

Với 425 USD, máy karaoke đầu tiên tên Juke 8 đã ra đời sau 2 tháng. Ban nhạc của Inoue bắt tay vào việc thu âm các bài hát phổ biến. Ít ai biết danh mục karaoke đầu tiên chỉ có 300 bài.

Karaoke là một từ ghép của chữ kara - nghĩa là không và oke là ban nhạc, dàn nhạc. Hát karaoke nghĩa là hát mà không cần ban nhạc chơi nhạc đệm. Thời điểm đó, ở thành phố Kobe nơi Inoue sinh sống, mọi người đều quen với việc hát có ban nhạc chơi nhạc sống, chưa ai nghĩ đến việc thu âm.

Các thế hệ máy karaoke ngày càng hiện đại và chuyên nghiệp, đôi khi gây ra những tình huống khó chịu nhưng Inoue hi vọng phát minh của ông có thể giúp những người bị trầm cảm vượt qua khủng hoảng - Ảnh: AFP

Năm 1971, Juke 8 được tung ra thị trường nhưng ế chỏng chơ vì quá lạ. Inoue thuyết phục được chủ 10 quán bar cho đặt máy karaoke sử dụng tiền xu. Một thời gian sau, ông quay lại nhưng chỉ được nghe những lời than phiền rằng chẳng ai muốn sử dụng chúng.

Không nản lòng, Inoue đã thuê những cô gái xinh đẹp và hấp dẫn nhất đến xài thử máy karaoke. "Mưu đồ của tôi thành công không ngờ được. Chỉ sau một ngày, không ai chịu bỏ micro xuống. Tới cuối năm đó, tôi đã đặt Juke 8 tại hơn 200 quán bar, cơ sở kinh doanh đồ uống ở Kobe", ông Inoue nhớ lại.

Trong vài năm sau đó, cả Nhật Bản lên cơn sốt vì Juke 8. Doanh thu của Công ty Inoue lên tới 100 triệu USD mỗi năm. Tiền trong ngân hàng cứ tăng lên nhưng Inoue không còn cảm thấy vui vẻ và mệt mỏi vì sự giàu có nhanh chóng. Ông bỏ đi và giao lại quyền điều hành cho hai con trai.

Vài năm sau đó, khi tâm lý đã nguôi ngoai, một trong những việc ông Inoue làm là mua một mảnh đất trống và xây dựng trung tâm dưỡng lão dành cho chó đầu tiên của Nhật Bản. "Đó là cách tôi cảm ơn Donbei, chú chó đã giúp tôi vượt qua giai đoạn trầm cảm", cha đẻ máy karaoke chia sẻ.

Năm 2004, Inoue được trao giải Ig Nobel - một giải thưởng nhằm tôn vinh những thành tựu “đầu tiên khiến mọi người cười phá lên, nhưng sau đó khiến họ phải suy nghĩ”.