NHẶ HOA TRÊN NET (Tuổi Trẻ Online)

Lời thì thầm của quê hương

Những ngày giữa mùa xuân cũng là thời điểm hoa xoan bừng nở khắp làng tôi.

3

Hoa xoan vườn nhà - Ảnh tác giả cung cấp

Loài hoa mộc mạc, phảng phất vẻ đẹp bình dị đặc trưng của miền quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ khiến tôi khao khát trở về nhà để ngắm nhìn cánh hoa xoan tím ngắt dịu dàng vương lên mái tóc, nhẹ nhàng buông trên áo như những ngày còn thơ.

Ngày còn bé, sau nhà tôi là một vườn xoan nằm sát bờ đê. Những tán xoan mộc mạc cứ thế vươn cao như thể cho thỏa mong muốn ngắm nhìn hai bờ sông Hồng đang độ sang xuân. 

Suốt mùa đông dài, cả vườn xoan nhà tôi chỉ toàn những cành lá trơ trụi, khô khốc giữa nền trời ảm đạm. Ấy vậy mà chỉ khi mùa xuân đến, trải qua một đêm mưa phùn, cây xoan như bừng tỉnh. 

Một sớm mai khi thức giấc, lũ trẻ con chúng tôi hân hoan vô kể khi thấy chi chít chồi non mơn mởn, đâm ra từ những kẽ vỏ thô ráp, xù xì. 

Hoa xoan bung nở, nhìn lấm tấm như những hạt gạo nhưng mang sắc màu tim tím, bồng bềnh tựa mây. Cánh hoa không đậm sắc mà mong manh vẻ nhạt nhòa. Ngước mắt nhìn lên, thấy hoa giăng kín cả góc vườn.

Những ngày thiếu thời, lúc bắt đầu biết mộng mơ, tôi đã nhiều lần dừng chân ngắm sắc tím ấy vào những buổi ban mai còn mờ mịt hơi sương, nghe văng vẳng bên sông tiếng ai đang gọi đò. 

Hay giữa một buổi trưa an tĩnh ngồi đọc sách nào đó bất chợt nhìn thấy sắc hoa qua ô cửa sổ của căn phòng nhỏ nơi mình đang sống. Dẫu chỉ là một khoảnh khắc nhỏ thôi, cũng thấy lòng mềm mại đến diệu kỳ.

Hương hoa xoan cũng mang một dư vị rất lạ. Chẳng ngọt ngào như hoa lài, hoa bưởi mà ngai ngái, nồng nồng. Ấy vậy mà tôi vẫn thích và lưu luyến không thôi.

Bà ngoại thấy tôi thích liền tỉ mẩn may cho tôi một chiếc túi vải be bé để dành nhặt hoa xoan cho vào làm thành hoa treo đầu giường, tiện thể ngửi trước mỗi giấc ngủ. 

Bà tôi thường hiền hậu mỉm cười và trêu nhẹ rằng chẳng có ai lạ đời như tôi, mùi gì không ngửi lại thích ngửi mùi hoa xoan. Rồi trong lúc vừa tỉ mỉ chọn vải để may túi thơm, bà tôi vừa khẽ khàng kể chuyện xưa, khi quê mình còn nghèo lắm, cứ đến tháng 2 hoa xoan bay tím cả góc trời. 

Nghe bà kể rằng các gia đình trong làng tôi ngày trước, mỗi lúc sinh được con trai lại ra vườn trồng hơn chục gốc cây xoan đào để sau này con cháu có gỗ làm nhà cưới vợ. Cũng chính do đó mà vườn nhà nào nhà nấy trong nhiều năm chỉ toàn xoan là xoan.

Tôi khẽ mỉm cười vừa lắng nghe câu chuyện vừa nhìn bàn tay bà khéo léo luồn chỉ thêu từng đóa hoa xoan nhỏ xinh, màu tim tím trên túi vải cho tôi. 

Mãi cho đến khi trưởng thành, nối nghiệp bà trở thành giáo viên đứng trên bục giảng, tôi vẫn ngẩn ngơ nhớ tiếc khoảng thời gian tươi đẹp nơi góc sân tràn ngập gió xuân và những đóa hoa xoan bừng nở một góc trời.

Chỉ tiếc bà tôi đã vĩnh viễn rời xa chúng tôi sau một tai nạn bất ngờ. Đời người ngắn ngủi tựa hồ mùa hoa xoan vội đến rồi lại vội đi.

Có dịp về quê, phóng mắt nhìn xa ngoài bờ sông, thấy con tàu Phố Hiến chở khách thong thả xuôi xuống mạn Bát Tràng, thoáng thấy sắc màu tim tím của hoa xoan mà lòng tôi nao nao bao nỗi niềm. 

Mùa hoa xoan như một lời thầm thì của quê hương luôn hiện về trong tiềm thức. Không biết vô tình hay hữu ý mà sắc hoa buồn thương ấy gợi lên biết bao đoạn hồi ức về tình cảm và những an yên thời còn thơ ấu bên bà và những người thân yêu trong lòng tôi.

THƠ TRẦN GIA TĨNH TÂM ( Trần Kiêu Bạc)

CHÚT TÌNH CHO MUỘI.




Chiều nầy Muội có buồn không
Nếu như thiếu vắng những dòng E-mail
Dường như hoa cũng buồn hiu
Những bài nhạc cũng theo chi

ều lặng yên
Thế rồi vắng cả đêm đêm
Trời đang gội nắng bỗng chìm trong mưa
Mình quen nhau chẳng tình cờ
Vừa mail đi đã ngóng chờ hồi âm
Có gì như thể bâng khuâng
Khi tan khi hợp khi gần khi xa
Mình đem cái nhớ thật thà
Gởi nhau qua Net như là chung đôi
Vắng tin lòng lại bồi hồi
Bỗng dưng mình thấy đơn côi lạ thường
Như giáo đường vắng tiếng chuông
Như chuà không tiếng kinh buồn công phu
Mượn câu lục bát Nguyễn Du
Gởi lòng cho Muội như ru chính mình!


TRẦN GIA TĨNH TÂM. ( TKB California)

Từ Tuổi Tre Online

19/02/2023 15:54 GMT+7

Những tên đường nào ở TP.HCM lâu nay đặt sai?

QUANG ĐỊNH - CẨM NƯƠNG

Trong 38 tên đường bị đặt sai, đến nay TP.HCM chỉ mới chỉnh sửa được 4 đường. Bởi câu chuyện đổi tên đường không đơn giản chỉ là thay tấm biển ghi tên mới.

Đường Lê Thánh Tôn, quận 1, TP.HCM bị viết sai so với tên chuẩn là Lê Thánh Tông. Lê Thánh Tông là vị vua thứ 5 của nhà Hậu Lê trong lịch sử, trị vì từ năm 1460 đến khi qua đời vào năm 1497 - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Sau khi đề án “Công tác đặt, đổi tên đường, công trình công cộng tại TP.HCM - Khảo sát thực trạng và giải pháp đến năm 2020” hoàn thành, Sở Văn hóa và Thể thao đã lấy ý kiến Hội Khoa học lịch sử TP về 38 tên đường không chính xác.

Qua đó, chia chúng thành 3 nhóm gồm: 5 tên đường sai so với quyết định đặt tên đường của UBND TP; 17 tên đường sai do quyết định của UBND TP hoặc quyết định của UBND quận, huyện hay lịch sử để lại và 16 tên đường là tên các nhân vật lịch sử gọi theo phương ngữ hoặc lệ kỵ húy.

Dự tính trong giai đoạn tới, Sở Văn hóa và Thể thao TP sẽ xây dựng thận trọng kế hoạch điều chỉnh đối với nhóm 1 và nhóm 2. 

Tuổi Trẻ Online đã ghi nhận một số đường cụ thể thuộc 2 nhóm sẽ được xem xét điều chỉnh thời gian tới, phần lớn là những tên đường viết sai tên nhân vật lịch sử.

Đường Ngô Thời Nhiệm bị viết sai, tên chuẩn là Ngô Thì Nhậm. Ông là danh sĩ, nhà văn đời hậu Lê - Tây Sơn, người có công lớn trong việc giúp triều Tây Sơn đánh lui quân Thanh - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đường Nguyễn Siêu, quận 1, TP.HCM bị viết sai, tên chuẩn là Nguyễn Văn Siêu - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đường Nguyễn Thiệp bị viết sai tên chuẩn là Nguyễn Thiếp. Nguyễn Thiếp sinh năm 1723 trong một gia đình hiếu học tại làng Mật Thôn, xã Nguyệt Áo, tổng Lai Thạch, huyện La Sơn, phủ Đức Quang (nay thuộc Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đường Nguyễn Văn Tráng, quận 1 bị viết sai tên chuẩn là Phạm Văn Tráng. Phạm Văn Tráng (1885-1913) còn có tên là Nguyễn Thế Trung. Tháng 3-1907, ông tham gia phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục. Tháng 8-1913, ông cùng sáu người khác bị Pháp kết án tử hình sau những vụ mưu sát sĩ quan Pháp - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đường Trần Khắc Chân bị viết sai tên chuẩn là Trần Khát Chân. Tướng quân Trần Khát Chân là vị danh tướng có công dẹp giặc Chiêm Thành, giữ yên bờ cõi - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đường Trương Quốc Dung bị viết sai tên chuẩn là Trương Quốc Dụng. Trương Quốc Dụng (1797-1864) quê ở làng Phong Phú, nay là xã Thạch Khê, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Ông là nhà văn, nhà sử học, nhà thiên văn nổi tiếng, có công chấn hưng lịch pháp Việt Nam thời nhà Nguyễn - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Đường Kha Vạn Cân (TP Thủ Đức) tên đúng phải là Kha Vạng Cân. Ông là kỹ sư, nguyên là bộ trưởng Công nghiệp nhẹ Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Sau thống nhất đất nước, ông giữ chức vụ trưởng Ban Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM - Ảnh: CẨM NƯƠNG

Đường Trần Nhân Tôn là tên viết sai của Trần Nhân Tông - vị vua thứ ba của nhà Trần nước Đại Việt. Ông được nhiều sử gia đánh giá là một vị vua anh minh, đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển bền vững của Đại Việt cuối thế kỷ 13, cũng như việc bảo vệ nền độc lập và mở rộng cương thổ đất nước - Ảnh: CẨM NƯƠNG

Nguyễn Duy Dương là tên viết sai của ông Võ Duy Dương (hay còn được gọi là Thiên Hộ Dương), anh hùng có công với đất nước trong thời kỳ đầu chống thực dân Pháp xâm lược (1862-1866) - Ảnh: CẨM NƯƠNG

Hà Tông Quyền là một nhà thơ và làm quan dưới thời nhà Nguyễn. Dưới thời vua Minh Mạng, ông được phong hàm thượng thư Bộ Lại. Để tưởng nhớ ông, TP.HCM đã đặt tên cho con đường dài 700m kéo dài từ quận 5 sang quận 11 nhưng lại ghi sai tên là Hà Tôn Quyền - Ảnh: CẨM NƯƠNG

Lương Nhữ Hộc là danh sĩ, quan nhà Lê sơ và hai lần làm sứ giả sang Trung Quốc. Ông là người đầu tiên truyền dạy nghề cho dân hai làng Liễu Tràng và Hồng Lục quê ông, khiến nghề in nơi đây trở nên phát triển. Chính vì lẽ đó, ông đã được coi là ông tổ sáng lập nghề in ở Việt Nam. Tên ông được đặt cho con đường ở quận 5 nhưng viết sai thành Lương Nhữ Học - Ảnh: CẨM NƯƠNG

Đường Nghĩa Thục là tên viết sai của Đông Kinh Nghĩa Thục. Đây là một phong trào được ví như cuộc cách mạng giáo dục đầu tiên của nước ta. Mục đích của phong trào là khai trí cho dân, phương tiện được hoạch định: mở những lớp dạy học không lấy tiền và tổ chức những cuộc diễn thuyết để trao đổi tư tưởng cùng cổ động trong dân chúng - Ảnh: CẨM NƯƠNG

NHẶT HOA TRÊN NET ( Tuổi Trẻ Online)

Về nhà thương nhớ rau lang

TUYỀN TỪ

TUYỀN TỪ

Hương vị khiến tôi hoài nhớ nhất, kỳ lạ thay, là rau lang. Cũng bởi, món rau tưởng chừng đơn thuần, giản dị, với những người từng trải qua khoảng đời tuổi thơ nhiều khó khăn như tôi, lại vô cùng đậm đà, thấm đẫm nỗi nhớ quê nhà.

Rau lang luộc chấm mắm - Ảnh tác giả cung cấp

Tôi sinh ra và lớn lên ở một làng quê nghèo miền Tây Nam Bộ. Khoảng đời tuổi thơ của tôi chan chứa nhiều kỷ niệm của những buổi ra đồng chăn trâu, cắt cỏ với đám bạn ở quê.

Những năm ấy, cuộc sống của ba mẹ tôi chật vật lắm, khoai lang là thứ lương thực chính trong mỗi bữa ăn. Đến tận Tết, ba mẹ cố gắng cày cuốc lắm mới có cho các con được bữa cơm độn khoai lang khô.

Những chiều chăn trâu giáp Tết ngoài bãi, tôi thường theo chân các bạn tranh thủ hái ngọn rau lang về để mẹ mang ra chợ bán, kiếm thêm vài đồng tiêu xài cho cả nhà. Cũng có khi bán không hết, mẹ lại để dành mớ rau lang chế biến thành những món ăn khác như: canh rau lang đậu phụng, ngọn rau lang xào tỏi.

Cá nhân tôi thích nhất vẫn là món nộm rau lang trộn với giá và một ít hoa chuối có sẵn trong vườn nhà, nặn thêm ít chanh. Với những đứa trẻ nghèo như chúng tôi khi ấy, món nộm này thật sự là một đặc sản khó quên vào ngày Tết và cả sau Tết.

Thoáng cái, cuộc sống khó khăn của đứa trẻ ngày ấy đã trôi qua rất nhiều năm. Giờ đây, đời sống đủ đầy hơn nhưng cứ mỗi độ qua Tết ra giêng, khi những bánh chưng, giò chả, nem rán…đã khiến người ta chững lại thì nỗi nhớ về những món thân thuộc như rau lang ấy lên ngôi.

Vốn dĩ, rau lang thoạt trông yếu ớt nhưng lại có sức sống cực kỳ mãnh liệt. Những ngày trời nắng như đổ lửa, khô hạn đến thiếu nước, vậy mà những đám ruộng trồng khoai lang vẫn kiên cường bám trụ, lặng lẽ xanh tốt.

Có cảm tưởng những dây khoai nhỏ vẫn kiên trì chắt chiu nguồn sống từ đất, ấp ủ mầm non để đợi chờ một ngày mưa xuống, những chồi non sẽ bắt nhịp vươn lên phủ xanh kín vồng đất. Cây rau lang biết cách chấp nhận khắc nghiệt của thời tiết để trưởng thành và lớn lên như sự chịu đựng âm thầm, bền bỉ của người dân quê tôi với nắng mưa, bão tố.

Dù thế nhưng rau lang vẫn là một loại rau rẻ tiền trong tâm thức của mỗi người. Vốn là loại rau chẳng ai mua trữ trong ngày Tết, phần vì rẻ, mặt khác lại do nó là thứ rau kén chọn với thời gian, chỉ cần hái khỏi thân, để thời gian lâu hơn một chút là cành lá cứng dần lên, độ bùi ngọt giòn mềm bay đi mất.

Thế nên, trải qua mấy ngày Tết không người thu hoạch, lại thêm nếu gặp tiết mưa xuân, những ngọn rau lang cứ mướt xanh, thi nhau trổ ra mơn mởn trong gió xuân. Cũng khoảng tầm ấy, chỉ cần ra ruộng hoặc bãi bồi ven sông một tí là đã hái được một mớ rau mềm mượt mang về chế biến, sẽ khiến bữa cơm gia đình sau Tết trở nên ngon lành, háo hức hơn.

Rau lang thông thường rất dễ chín nên khi chế biến phải nhanh tay. Thông thường, nếu mẹ làm món rau lang xào tỏi thì những món khác trong bữa cơm phải được nấu trước, dọn sẵn trong mâm.

Ngọn rau lang để xào chỉ nên luộc vừa tới, rồi phi tỏi cho thơm, sau đó giữ lửa cho to, rồi cho rau vào đảo nhanh tay. Sau đó, mẹ nêm thêm chút bột canh, cho tỏi đập giập băm nhỏ là nhấc ra khỏi bếp, trút ngay ra đĩa.

Rau lang luộc chấm mắm - Ảnh tác giả cung cấp

Món này nếu sử dụng mỡ lợn để xào thì sẽ thơm hơn dùng dầu ăn. Theo thói quen, mẹ tôi trước khi nhấc chảo ra khỏi bếp còn tranh thủ chấm một đầu đũa mắm tôm lướt nhanh tay vào chảo rau, mùi vị của món ăn cũng vì thế hân hoan cả lên, làm rung động cả một vùng vị giác.

Đưa đũa rau còn nghi ngút khói lên miệng, nếm thử một miếng, cảm giác có gì lạ quá lan lên vòm mũi, dường như mùi của ký ức rưng rưng…

Rau lang nếu muốn chế biến đơn giản hơn, có thể mang về luộc vớt ra rổ. Mẹ tôi thường bảo: muốn cho rau xanh trước tiên phải đun to lửa, sau khi thấy nước sôi phải cho vào nồi vài hạt muối rồi hãy cho rau vào. Kế tiếp lật lên một lần cho rau chín tới và đều sau đó vớt ra rổ, tuyệt đối không được đậy vung.

Một nồi cơm độn ăn kèm với rau luộc, thêm bát nhút cáy, mắm cáy hoặc mắm tôm, thế là thành một bữa ngon. Nếu người nội trợ tỉ mỉ, đòi hỏi cầu kỳ hơn, rau mang về có thể nhặt để riêng chút lá bánh tẻ phân chia rõ ngọn để luộc, lá dùng nấu canh.

Bát canh rau lang thời ấy không có thêm tôm khô như bây giờ, nhưng sao mà ngọt thanh khiến người ta nhung nhớ mãi.

Tôi nhớ mẹ tôi thường rửa cẩn thận sau vài lần nước, rồi dùng tay vò nhẹ từng chiếc lá, tỉ mỉ rửa lại một lần nước nữa cho phai nhựa, rồi nẹn chặt rau vào họng tay.

Sau đó, mẹ sẽ tỉ mỉ dùng con dao mỏng lưỡi thái rau thành từng sợi nhỏ, nước sôi thì nêm chút muối, cho rau vào đợi sôi bùng lên là nhắc xuống ngay, cho thêm một thìa nhỏ nhút cáy vào khoắng đều.

Rau không được cho nhiều, lửa không được để quá lâu. Nếu cho thêm quá nhiều rau là bát canh chuyển sang vị chát, còn nấu quá lâu trên bếp lửa thì sợi rau nát nhuyễn và bát canh chuyển sang màu xanh nhựa, hương bị nồng.

Mắm nhút nêm cũng phải đúng cữ, vừa tay. Cũng bởi, theo lời mẹ tôi thì nếu nêm lúc trên bếp canh mắm sẽ trở vị khai, còn nêm khi nguội sẽ bị tanh, thậm chí nêm dư một chút bát canh sẽ chuyển sang vị gắt. Thói quen ăn uống tinh tế thể hiện rõ cá tính của người dân quê tôi.

Rõ ràng là cả trong thời đói kém thì người quê tôi vẫn giữ cái nét ăn thanh nhã không hỗn độn, thô tạp. Rõ ràng, đâu cần phải sử dụng sơn hào hải vị mới thể hiện được sự thanh tao, mà trong cả những món ăn đơn thuần thì nét thanh nhã ấy cũng đã thể hiện rất rõ rồi.

Thời điểm hiện tại khi điều kiện sống đã khá hơn, người ta có thể xào rau lang với thịt bò, làm nộm rau lang, hoặc nấu bát canh rau lang có thêm tôm khô nấu kèm.

Thậm chí, nước chấm cũng được chế biến cầu kỳ không chỉ mắm tỏi mà cũng có thể chấm tương, xì dầu, mắm mẻ. Tuy nhiên, chẳng phải ai cũng yêu thích đặc biệt với những người quê đã từng qua khoảng thời gian khó khăn những năm 70, 80 của thế kỷ trước.

Cũng bởi, khi cái ăn không chỉ đơn thuần để ăn mà còn để ghi nhớ về một khoảng thời gian đã qua với biết bao ân tình khó quên.